Pas, uzun süre neme maruz kalan her türlü demir veya çelik parçada ortaya çıkar: el aletleri, bağlantı elemanları, çalışmayan makineler, yapılar ya da depoda bekleyen yeni işlenmiş parçalar. Pası temizlemek zor değildir, ancak bunu doğru yapmak fark yaratır: bir kısmı kalırsa ya da parça nemli ve korumasız bırakılırsa pas birkaç gün içinde geri gelir.
Bu kılavuzda size metaldeki pasın adım adım nasıl temizleneceğini anlatıyoruz: parçanın durumunu nasıl değerlendireceğinizi, her durumda hangi yöntemi kullanacağınızı, bir pas sökücüyü nasıl uygulayacağınızı ve pasın yeniden ortaya çıkmaması için sonrasında ne yapmanız gerektiğini. Bunlar, CH Química olarak sanayi ve bakım sektörü için pas sökücülerimizi formüle ederken izlediğimiz kriterlerin aynısıdır.
Metal neden paslanır ve pasın neden tamamen temizlenmesi gerekir
Pas, demirin oksijen ve su ile tepkimesinin sonucudur. Bu nedenle özellikle karbon çeliğini ve dökme demiri etkiler; yüksek nem, yoğuşma, tuzlu ortam veya asidik ürün kalıntıları olduğunda daha hızlı ilerler.
Alüminyumu veya paslanmaz çeliği koruyan tabakanın aksine, demir oksit gözeneklidir ve metale tutunmaz: nemi tutar ve korozyonun altta ilerlemeye devam etmesine izin verir. Bu nedenle üzerini boyamak ya da yalnızca görünen lekeyi gidermek yeterli değildir. Kalıntı kalırsa korozyon boyanın veya yağın altında devam eder.
Parçadaki pasın türü nasıl anlaşılır
Yöntemi seçmeden önce iki şeye bakmak gerekir: pasın ne kadar ilerlediğine ve parçanın hangi metalden yapıldığına.
- Yüzeysel pas. Parmakla veya bir bezle silindiğinde çıkan ince bir film ya da turuncu lekeler. Zımparalamaya gerek kalmadan bir pas sökücüyle giderilir.
- Tabaka halinde pas. Pul pul kalkan kahverengi bir kabuk. Önce gevşek kısmı uzaklaştırmak, ardından yüzeyi bir pas sökücüyle işlemek gerekir.
- Derin korozyon. Oyuklar, delikler veya malzeme kaybı. Pas sökücü pası temizler, ancak kaybolan metali geri getirmez: parçanın yapısal veya güvenlikle ilgili bir işlevi varsa, değiştirilmesini değerlendirmek gerekir.
Metalin türü de önemlidir. Asidik pas sökücüler karbon çeliği üzerinde çok hızlı etki eder; ancak alüminyum, bakır, pirinç veya bronzda bu metallerle uyumlu bir ürün seçmek gerekir. Paslanmaz çelik ise aşağıda göreceğiniz gibi kendine özgü bir işlem gerektirir.
Metaldeki pası temizleme yöntemleri
Pası gidermenin üç yolu vardır ve bunlar çoğu zaman birlikte kullanılır.
| Yöntem | Nasıl çalışır | Ne zaman kullanılır | Dezavantajları |
|---|---|---|---|
| Mekanik (tel fırça, zımpara, disk, kumlama) | Pası aşındırarak söker | Kalın kabuklar ve geniş, düz yüzeyler | Köşelere, dişlere ve gözeneklere ulaşamaz; yüzeyi çizer ve sağlam metali de aşındırır |
| Kimyasal (pas sökücü) | Pası çözer ve metalden ayırır | Karmaşık şekilli parçalar, bağlantı elemanları, dişler, erişimi zor bölgeler ve seri parçalar | Seyreltme oranına ve süreye uymak, ardından parçayı durulamak ve korumak gerekir |
| Kombine | Gevşek pası almak için fırçalama, geri kalanı için pas sökücü | Tabaka halinde pas | İki adım gerektirir, ancak en iyi sonucu verir |
Peki ya sirke, limon veya karbonat?
Ev yöntemleri küçük lekelerde işe yarar, çünkü sirke ve limon zayıf asitlerdir, karbonat ise hafif bir aşındırıcı gibi etki eder. Ancak yavaştırlar, yağ çözmezler, korozyon inhibitörü içermezler ve metali çıplak ve nemli bırakırlar; bu yüzden pas hemen geri gelir. Makinelerin, el aletlerinin veya üretim parçalarının bakımı için formüle edilmiş bir pas sökücü daha hızlı ve daha kontrol edilebilirdir, ayrıca yüzeyi korumaya hazır hale getirir.
Pas sökücüyle metaldeki pas adım adım nasıl temizlenir
1. Kendinizi koruyun ve çalışma alanını hazırlayın
Kimyasallara dayanıklı eldivenler, koruyucu gözlük ve iyi havalandırma ile çalışın; işe başlamadan önce ürünün güvenlik bilgi formunu okuyun. Pas sökücülerin çoğu asidiktir: başka ürünlerle karıştırmayın ve durulamak için yakınınızda su bulundurun.
2. Yağı ve boyayı temizleyin
Pas sökücünün pasa temas etmesi gerekir. Parçada yağ, bor yağı veya gres varsa önce yağını alın (doğru ürünü nasıl seçeceğinizi endüstriyel yağ çözücü türleri yazımızda anlatıyoruz). DESOXID L gibi bazı pas sökücüler tek işlemde temizler, yağ alır ve pas söker. Parça boyalıysa, önce boyayı FURPINT V gibi bir boya sökücüyle çıkarın.
3. Gevşek pası temizleyin
Tel fırça veya kazıyıcı ile kalkan pulları ve kabuğu temizleyin. Metali parlak hale getirmek gerekmez: ürünün yüzeye yapışık kalan pasa ulaşması yeterlidir.
4. Pas sökücüyü uygulayın
Parçaya göre bunu yapmanın iki yolu vardır:
- Daldırma yöntemiyle, küçük parçalar, bağlantı elemanları veya seri parçalar için: parçalar seyreltilmiş ürüne daldırılır. DESOXID L ile seyreltme oranı 1:1 ile 1:3 arasındadır ve parçalar 30 ila 60 dakika (inatçı durumlarda daha uzun) daldırılmış halde tutulur; DESOXID PH7 ile 1:10 oranında ve aynı süre boyunca.
- Fırça, bez veya püskürtücü ile, lokal bölgeler veya büyük parçalar için: ürün seyreltilmeden uygulanır, bölge iyice ıslatılır ve etki etmesi beklenir.
Her iki durumda da pas, yoğun şekilde ovalamaya gerek kalmadan çıkar. Etki süresinden sonra kalıntı kalırsa, temas süresini çok uzatmak yerine uygulamayı o bölgede tekrarlayın: çok uzun süre bırakılan bir asit metali aşındırabilir.
5. Suyla durulayın ve hemen kurulayın
İşlem bittiğinde, ürünü ve çözünmüş pas kalıntılarını uzaklaştırmak için parçayı bol suyla durulayın ve hemen basınçlı hava veya temiz bir bezle kurulayın. Pası yeni sökülmüş metal çıplaktır ve ıslak kalırsa birkaç saat içinde yeniden paslanabilir.
6. Yüzeyi koruyun
Son adım, yapılan işin boşa gitmesini önleyen adımdır. Parçanın kullanım amacına göre:
- Depolanacak veya taşınacak işlenmiş parçalar ya da el aletleri: PROTEX L gibi pas önleyici koruyucu bir yağ ya da aerosol formunda PROTEX L SPRAY; suyu iter ve parça kullanılacağı zaman çözücüyle temizlenir.
- Dış ortamda kalan çelik (yapılar, korkuluklar, tanklar, kaynaklar): kuru filmde %95 çinko içeren GALVA ZINC BRILL SPRAY gibi bir soğuk galvaniz ya da astar ve boya.
- Hareketli mekanizmalar: FLODUR SPRAY gibi yağlayıcı ve pas önleyici katkılar içeren bir pas çözücü.
Parçaya göre hangi pas sökücü seçilmeli
CH Química olarak birden fazla pas sökücü üretiyoruz, çünkü her parça aynı şekilde işlenmez. Bu tablo, hangi durumda hangisinin kullanılacağını özetler:
| Elinizde şunlar varsa… | Ürün | Neden |
|---|---|---|
| Aside maruz bırakmak istemediğiniz veya birden fazla metalden oluşan parçalar (demir, çelik, alüminyum, pirinç, bakır, bronz) | DESOXID PH7 | Nötr pH, oda sıcaklığında çalışır, nötralizasyon gerektirmez ve geçici bir koruyucu tabaka bırakır |
| Demir, alüminyum, pirinç, bakır veya bronz parçalarda yoğun pas; tankta veya tamburda | DESOXID L | Tek işlemde temizler, yağ alır, pas söker ve pasivasyon sağlar |
| Cüruf veya renk değişimi olan kaynaklar ve paslanmaz çelik parçalar | LIMSOLINOX L (sıvı) veya LIMSOLINOX PG (jel) | Paslanmaz çeliğe dekapaj ve pasivasyon uygular; karbon çeliği üzerinde kullanılmaz |
| Homojenleştirilmesi ve pasifleştirilmesi gereken paslanmaz çelik ve diğer metaller ya da kamyon kasaları ve römorklar | PASINOX | Yağ alır, pası giderir ve yüzeyi temiz ve parlak bırakır |
| Pas nedeniyle sıkışmış cıvatalar, somunlar ve mekanizmalar | FLODUR veya FLODUR SPRAY | Nüfuz eder, pası çözer, sıkışmayı giderir ve yağlar |
| Gıda endüstrisinde paslanmış mekanizmalar | FLODUR NSF SPRAY | Gıda sektörü için tescilli pas çözücü yağlayıcı ve pas sökücü |
| Depoda veya taşıma sırasında korunması gereken, temizlenmiş parçalar | PROTEX L veya PROTEX L SPRAY | Suyu ve nemi iten pas önleyici yağ |
Ürün yelpazesinin tamamını pas sökücüler ve dekapaj ürünleri kategorimizde görebilirsiniz.
Paslanmaz çelikteki pas nasıl temizlenir
Paslanmaz çelikte de pas lekeleri görülebilir. Paslanan neredeyse hiçbir zaman paslanmaz çeliğin kendisi değildir: genellikle yüzeyde kalmış başka parçalara ait demirdir (talaşlar, taşlama makinesi kıvılcımları, karbon çeliği aletler) ya da ısının metali koruyan pasif tabakayı bozduğu ve renk değişimleri ile cüruf bıraktığı kaynak bölgesidir.
Bu durumlarda üç şeye dikkat etmek gerekir:
- Karbon çeliği fırçalar veya çelik yünü kullanmayın: birkaç gün içinde paslanan gömülü demir parçacıkları bırakırlar. Paslanmaz çelik fırçalar veya demir içermeyen aşındırıcılar kullanın.
- Paslanmaz çelik için bir dekapaj ürünü kullanın: daldırma veya püskürtme yoluyla LIMSOLINOX L ya da dikey yüzeylerde bile kaynak dikişlerine tutunan jel formundaki LIMSOLINOX PG. Yalnızca paslanmaz çelik (AISI 304, 316 ve benzerleri) üzerine uygulanır.
- İyice durulayın ve yüzeyi pasifleştirilmiş halde bırakın: bu ürünler kaynağı temizler ve metale pasivasyon uygular; paslanmaz çeliğe korozyon direncini yeniden kazandıran da budur.
Pasın geri gelmesi nasıl önlenir
Parça temizlendikten sonra, onu paslandıran aynı ortama yeniden maruz kalır. Şu önlemler sonucun çok daha uzun süre korunmasını sağlar:
- Parçaları yıkadıktan, pasını söktükten veya bor yağıyla işledikten sonra her zaman kurulayın.
- Çıplak metali aynı gün koruyun: pas önleyici yağ, soğuk galvaniz veya boya ile.
- El aletlerini ve parçaları asidik ürünlerden ve yoğuşmadan uzak, kuru ve havalandırılan bir yerde saklayın.
- Çalışmayan makineleri ve su biriken bölgeleri zaman zaman kontrol edin.
Bu rutinler, endüstriyel ekipmanların kullanım ömrünü uzatan önleyici kimyasal bakımın bir parçasıdır.
Metaldeki pası temizleme hakkında sıkça sorulan sorular
Metaldeki pası temizlemek için en iyisi nedir?
Parçanın durumuna bağlıdır. Yüzeysel pas ve karmaşık şekilli parçalar için kimyasal bir pas sökücü en hızlı ve en etkili seçenektir. Kalın kabuklar için en iyisi, önce gevşek kısmı bir fırçayla almak ve işi pas sökücüyle bitirmektir. Her iki durumda da parça sonrasında durulanmalı, kurulanmalı ve korunmalıdır.
Sirke metaldeki pası temizler mi?
Evet, küçük lekelerde ve zamanla temizler, çünkü zayıf bir asittir. Ancak yağ çözmez, koruma sağlamaz, saatler sürer ve metali çıplak bırakır; bu nedenle pas kısa sürede geri gelir. Profesyonel kullanım için formüle edilmiş bir pas sökücü daha iyidir.
Bir pas sökücünün ne kadar süre etki etmesi beklenmelidir?
Bunu her ürünün teknik bilgi föyü belirtir. Referans olarak, daldırma yönteminde DESOXID L ve DESOXID PH7 30 ila 60 dakika arasında etki eder; yüzeye sıkıca yapışmış pasta bu süre uzayabilir. FLODUR gibi bir pas çözücü yağlayıcı ile parçayı serbest bırakmadan önce birkaç saniye beklemek yeterlidir.
Pasın üzerine boya yapılabilir mi?
Önerilmez. Pas gözeneklidir, nemi tutar ve boyanın altında ilerlemeye devam eder; sonunda boya kabarıp kalkar. Doğru olan, pası gidermek, yüzeyi iyice kurulamak ve boyamadan önce astar uygulamak ya da çeliği soğuk galvaniz ile korumaktır.
Pas sökücü metale zarar verebilir mi?
Teknik föyünde belirtilen seyreltme oranı ve süreye uygun kullanılırsa, hayır. Asidik pas sökücüler temas süresi çok uzarsa metali aşındırabilir; paslanmaz çelik dekapaj ürünleri ise karbon çeliğine temas etmemelidir. Daha geniş bir güvenlik payı istiyorsanız, DESOXID PH7 gibi nötr pH’lı bir pas sökücü nötralizasyon gerektirmeden etki eder.
Pas sökücü ile pas çözücü yağlayıcı arasındaki fark nedir?
Pas sökücü, bir yüzeydeki pası gidermek ve yüzeyi temiz bırakmak için tasarlanmıştır. Pas çözücü yağlayıcı ise sıkışmış cıvataları, somunları ve mekanizmaları serbest bırakmak ve onları korumalı halde bırakmak için pas sökücü ve yağlayıcı etkiye sahip nüfuz edici bir üründür.
Teknik danışmanlık desteğiyle endüstriyel pas sökücüler
CH Química olarak; atölyeler, endüstriyel bakım, kazan ve sac imalatı ile otomotiv sektörü için kimyasal ürünlerde 30 yılı aşkın deneyimimizle, Castellar del Vallès’te (Barselona) pas sökücüler, dekapaj ürünleri, pas çözücü yağlayıcılar ve pas önleyici koruyucular üretiyoruz. Parçanız veya prosesiniz için hangi ürünün gerektiğini bilmiyorsanız teknik ekibimizle iletişime geçin; teknik bilgi föyü ve güvenlik bilgi formuyla birlikte doğru ürünü seçmenize yardımcı olalım.